projekt Orli Dom


Andrzej-Ludwik Włoszczyński

Naszywka z czarnym orłem

13 grudnia 2013

Toczy się właśnie, przed poznańskim sądem, sprawa o czarnego orła, na naszywce. Orłem zbulwersował się emeryt z Łodzi, na tyle, by zaprząc, w swoją bulwersację, organy ścigania. Policja nałożyła grzywnę, 500 zł, od której właściciel sklepu/wytwórca odwołał się, i słusznie, do sądu. Sprawa więc w toku, na koszt podatnika.

O co w tym wszystkim chodzi? Jak zwykle o czyjeś prywatne, subiektywne, poczucie naruszenia, w tym wypadku czci Orła Białego. Niby na pierwszy rzut oka może mieć rację, ale, niestety nie ma.

naszywka godło Polska

Zacznijmy od Ustawy, która jest na tyle precyzyjna, na ile nieprecyzyjna:

„Ustawa o godle, barwach i hymnie RP oraz o pieczęciach państwowych, 2005 r.
Art. 16
1. Symbole Rzeczypospolitej Polskiej nie mogą być umieszczane na przedmiotach przeznaczonych do obrotu handlowego.
2. Dozwolone jest umieszczanie na przedmiotach przeznaczonych do obrotu handlowego godła lub barw Rzeczypospolitej Polskiej w formie stylizowanej lub artystycznie przetworzonej.”

Sprawa pierwsza to określenie „przedmiot” i co pod tym pojęciem rozumieć? Przedmiotem jest na pewno kubek, a i naszywkę możemy tak określić, jako „przedmiot wprowadzony do obrotu handlowego”, ale, w takim razie, tablica emaliowana z godłem, czy godło drukowane i oprawione w ramki, także są przedmiotami jak wyżej. Jak by nie patrzeć każdy z tych przedmiotów jest wprowadzony do obrotu handlowego. I tu pojawia się paradoks, bo jeśli trzymać się ściśle zapisu Ustawy, to na przykład sprzedaż drukowanych herbów Rzeczypospolitej w ramce, narusza jej zapis, z racji braku stylizacji. Ale, jak ta stylizacja będzie, to też nie do końca dobrze, bo wypaczamy wtedy właściwy wygląd herbu. Warto też pamiętać, że sprzedażą godła państwowego zajmują się u nas różne podmioty, właściwie każdy może to godło drukowane, w ramkach lub bez, produkować i sprzedawać w ramach działalności gospodarczej, ze względu na brak potrzeby certyfikacji i pozwoleń na takie działanie. Brak też jakiejkolwiek kontroli oferowanego przedmiotu, czyli godła, pod kątem zgodności z załącznikiem do cytowanej wyżej Ustawy.

Sprawa druga – co Godłem Rzeczypospolitej jest, a co już nie? Zgodnie z zapisem Ustawy jest nim Orzeł Biały w czerwonym polu, o ściśle określonym wyglądzie detalu rysunku, projektu Zygmunta Kamińskiego ze zmianami Andrzeja Heidricha, zaprezentowany w Załączniku nr.1.

Zatem możemy przyjąć, iż każdy inny orzeł, niezgodny w rysunku detalu, czy barwie, oficjalnym Godłem Polski nie jest. A skoro nie jest, to automatycznie kwalifikuje się jako stylizacja i do obrotu wprowadzany być może.

Sprawa trzecia, która jest także argumentem emeryta, czyli określenie przedmiotu/towaru mianem „godło”. Zajrzyjmy do słownika, u Kopalińskiego mamy kilka znaczeń tego słowa: http://www.slownik-online.pl/cgibin/search?charset=utf-8&words=god%C5%82o&Submit=Szukaj

„1. piernacz rodzaj buławy zakończonej piórami, niegdyś godło władzy starszyzny zaporoskiej.
2. motto – cytat, sentencja, aforyzm umieszczane na początku utworu lit. a. jego części jako myśl przewodnia; epigraf; maksyma; dewiza; godło.
3. totem – u niektórych ludów pierwotnych zwierzę, roślina a. przedmiot martwy, służące jako godło rodziny a. klanu,
4. emblemat – godło, oznaka, atrybut, znak, symbol
5. dewiza – etym. – fr. devise – godło, zawołanie;
6. herb – znak rodowy; klejnot, szlachectwo; godło państwa, prowincji, miasta, cechu itd.

Mamy tu w sumie trzy istotne dla nas znaczenia tego słowa:

a/ godło państwowe – czyli w tym wypadku herb Rzeczypospolitej Polskiej,
b/ godło heraldyczne – znak pozbawiony tarczy, w tym wypadku sam Orzeł Biały.
c/ ogólne określenie godło – oznaka, atrybut, znak, symbol.

Zatem mówiąc o oficjalnym godle powinniśmy stosować określenie „godło Rzeczypospolitej Polskiej”, w wypadku godła heraldycznego zaś „godło Orzeł Biały”. W wypadku tej sprawy sądowej występuje określenie handlowe przedmiotu, jako „godło Polski”, a to już oznacza dużo więcej możliwości niż herb Rzeczypospolitej czy samo godło Orzeł Biały, przypomnę, że kolejnym symbolem (a więc także godłem) Rzeczypospolitej jest flaga. W ujęciu szerszym znaczeniowo godłem Polski może być także inny znak, na przykład oparty na uproszczonych granicach Polski. Jak z tego widać trudno przyjąć by określenie handlowe naszywki „godło Polski” było „demonstracyjnym lekceważeniem okazanym Narodowi Polskiemu”

Wróćmy jednak do naszywki. Jest to tak zwana naszywka maskująca, a więc musi spełniać określone warunki – brak barw właściwych dla herbu RP, użycie oliwkowego, monochromatycznego substytutu tych barw (chyba nieco inaczej „czytanych” przez noktowizory – nie sprawdzałem). I tu można by mieć zastrzeżenie, iż nie jest to prawidłowe przełożenie barw na monochromatyczny obraz – orzeł powinien być jasny, tarcza ciemna. Ale to zastrzeżenie do opracowań oficjalnych, którym naszywka na pewno nie jest. Nie jest gdyż w całości możemy ją traktować jako ewidentną stylizację herbu:

1/ rysunek orła odbiega od ustalonego wzoru dość dalece w detalach, co wynika nie tylko z techniki wykonania, haft, ale i przygotowania rysunku do tej technologii.
2/ zmienione barwy, wynikające z przeznaczenia naszywki, tzw. maskowanie
3/ na tarczy herbu, o zmienionych proporcjach, pojawia się napis Polska, niedopuszczalny w wypadku herbu oficjalnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Reasumując

Mimo, że  mam zastrzeżenia, do takiego odwzorowania barw i rysunku orła,, to jednak, w obecnym stanie prawnym i zakresie kodyfikacji herbu Rzeczypospolitej (czyli jego braku poza załącznikiem nr 1) trudno znaleźć argument zabraniający takiej interpretacji godła, z racji specyfiki maskowania a nawet jeśli jest to błędne odwzorowanie. Tym bardziej, że nie jest to jedyna taka naszywki będąca w sprzedaży, proszę spojrzeć na krótką listę znalezionych, na szybko, w necie, naszywek:

http://sklepikmysliwski.pl/pl/p/Naszywka-na-mundur-Godlo-Orzel-POLAND-elipsa-rzep/1279

http://sklep.fort.mil.pl/naszywka-poland-z-orlem.html

http://www.specops.pl/vortal/naszywki/inne/inne.htm

http://www.specshop.pl/product_info.php?products_id=9464

http://allegro.pl/naszywki-spinake-naszywka-godlo-rp-poland-oliv-i3714048837.html

http://sklep.naszywki.com.pl/index.php?p632,godlo-polski-stylizowane-polska-czarne-tlo-oliwkowy-orzel

Naszywki maskujące o podobnym układzie odwzorowania barw noszą także żołnierze Wojskowej Formacji Specjalnej GROM.

Z drugiej strony mamy ewidentne, bo oficjalne, na poziomie rządu Rzeczypospolitej, użycie godła Orła Białego w wersji ciemnoszarej, w Ministerstwie Gospodarki. I to już jest rzeczywiste naruszenie, tak Ustawy, jasno określającej jakim godłem mogą się posługiwać ministerstwa, jak i ”demonstracyjnym lekceważeniem okazanym Narodowi Polskiemu”, właśnie dlatego, że prezentowane oficjalnie, na wszystkich materiałach tegoż ministerstwa. Powinno to zatem być ścigane z urzędu, przez prokuraturę, ale nie jest. Zresztą tych uchybień oficjalnych, od stron internetowych po tablice informacyjne, mamy dużo więcej, o czym zresztą wspominał NIK, w swoim raporcie na temat używania symboli państwa przez organy administracji publicznej.

Niestety powyżej opisana sprawa pokazuje jasno, że dopóki nie dopracujemy się pełnej kodyfikacji godła państwowego, precyzyjnie opisującego zasady stosowania i wygląd Orła Białego, w każdych możliwych warunkach i technologiach, tak długo będziemy mieli do czynienia z dość dowolnym interpretowaniem, tak zapisów Ustawy, jak i wzoru tegoż herbu czy samego orła. W obecnej bowiem chwili mamy nadużywanie zapisu o stylizacji przez organy państwa, przy jednoczesnych próbach odebrania prawa, do tejże stylizacji, prywatnym podmiotom gospodarczym.

Na koniec polecam także zajrzenie na stronę jakiznaktwoj.pl, gdzie Aleksander Bąk relacjonuje, z pierwszej ręki, rozprawę i ciekawostki, jakie wyszły, przy okazji.

O sprawie czarnego orła można przeczytać więcej także tu:

http://naszywki.com.pl/wyrok.pdf
http://naszywki.com.pl/blog/2013/11/przestepstwo-naszywkowe-w-kraju-przyjaznym-przedsiebiorcy/
http://naszywki.com.pl/blog/2013/11/czarny-orzel-w-glosie-wielkopolskim/
http://naszywki.com.pl/blog/2013/12/rozprawa-11-grudnia-na-rezultaty-w-sprawie-czarnego-orla-jeszcze-poczekamy/
http://www.tvn24.pl/wiadomosci-poznan,43/grzywna-za-naszywke-z-czarnym-orlem-jak-ministerstwo-zostanie-ukarane-to-i-ja-zaplace,375204.html
http://www.wykop.pl/link/1775294/awantura-o-czarnego-orla-z-godla-w-poznanskim-sadzie/

Jeden komentarz

  1. [...] zapoznać się z wyczerpującą opinią, którą na swoim blogu zaprezentował specjalista w kwestiach związanych z Godłem RP – [...]