projekt Orli Dom


Andrzej-Ludwik Włoszczyński

Tablice – gdzie jest wzór?

20 czerwca 2013

Jednym z zastosowań herbu RP jest owalna tablica urzędowa z herbem, umieszczana przy wejściu do urzędów państwowych, szkół itp. ponad czerwoną tablicą z nazwą danej jednostki. Mijamy je codziennie i niekoniecznie zastanawiamy się nad nimi, czy dokładnie oglądamy. Ot, są pewnym stałym elementem, który odnotowujemy kątem oka, mimochodem. A warto się im nie tylko przyjrzeć dokładniej, ale i zastanowić nad postawionym w tytule pytaniem.

Mnie intrygowało, od zawsze, to szare tło, pod herbem RP. To szare tło na owalnej tablicy było dziwne i jakoś nie potrafiłem znaleźć dla niego uzasadnienia, próbowałem ustalić skąd się wzięło. Niestety na razie bez efektu, poza faktem, że wymienione jest przy opisie tablicy z roku 1930.

Równie interesujące było znalezienie obowiązującego wzoru tablicy owalnej, czy to w formie kolorowej, czy też rysunku technicznego. Mamy co prawda unormowanie dotyczące tych właśnie tablic w “Ustawie o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych” Art. 3 pkt. 4 podpunkt 1b. „Urzędowa tablica z godłem ma kształt owalny w układzie pionowym, obwódkę biało-czerwoną i tło szare, na którym znajduje się godło Rzeczypospolitej Polskiej”. Tyle. Kolejne unormowanie, zgodnie z delegacją w Ustawie jest w “Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1955 r. w sprawie tablic i pieczęci urzędowych.” (obowiązuje do dzisiaj) w rozdziale 1. § 4., opisane są tam wymiary tablic owalnych 60×48 cm i 50×40 cm i tylko to.

Mamy więc teoretycznie unormowaną sprawę, dlaczego zatem, co oglądamy na co dzień, tak się między sobą różnią? Wytłumaczenie jest dość prozaiczne – w przywołanym wyżej rozporządzeniu brak wzoru takiej tablicy owalnej z herbem, tak w nowelizowanym tekście, jak i pierwotnym z 1955 r.. Mamy zatem podany tylko opis słowny, co się znajduje na tablicy, barwy i wymiary zewnętrzne, brak najważniejszego czyli wzorca, szczegółowego opisu i wymiarowania każdego z elementów wypełniających tablicę. Brak także sprecyzowania kolorystyki, co prawda barwy narodowe są określone, ale już określenie „tło szare” jest całkowicie nieprecyzyjne i zależne od indywidualnego postrzegania nasycenia, jakie powinien ten „szary” mieć. Rozpiętość praktycznie od nasycenia 1% do 99% czerni, ale jeśli szarość złamana innym jeszcze kolorem (cyan, magenta) możliwości więcej.

Brak więc, przede wszystkim proporcji herbu RP w stosunku do całej tablicy. Pojawia się też na tablicach kolor szary, pod herbem, i obwódka czerwono biała, które nigdzie nie są doprecyzowane, zwymiarowane, a wzoru, czy choćby ilustracji, brak. Mamy zatem sytuację dość dziwną. Z jednej strony obowiązek stosowania, z drugiej brak precyzyjnego opisu i rysunku technicznego, wzorca wykonawczego. Pozostaje odtwarzanie, ba ale z czego?

Jak to wygląda w praktyce?

Jak zatem wygląda stosowanie tego rozporządzenia Rady Ministrów? Można zobaczyć efekt na zebranych w internecie fotografiach tablic, tak już zainstalowanych, jak i w ofercie producentów. Rozmowy z wykonawcami , jakie miałem możliwość odbyć prowadzą do jednego wniosku, zresztą tego samego co w wypadku samego herbu RP, brak wzorca powoduje nie tylko konieczność odtworzenia (herbu), ale również konieczność zaprojektowania, tego układu wewnętrznego tarczy, relacji wielkości, samodzielnie. Przestaje zatem dziwić taki a nie inny wygląd tablic i występujące między nimi różnice.

Poniżej 4 przykładowe tablic pobrane z internetu.

tablice 1

Przyjrzyjmy się różnicom jakie występują detalach:

  • szare tło – nawet zakładając przekłamania fotografii nie ulega wątpliwości, że mamy co najmniej dwie różne szarości,
  • rysunek herbu RP, w każdym z 4 przykładów jest nieco inny, tak orła jak i tarczy,
  • różna wielkość herbu RP w stosunku do tarczy,
  • różna wielkość samego orła w stosunku do tarczy,
  • różna grubość czerwono-białego otoku tablicy, po zewnętrznej.

Obojętne jednak co zarzucimy każdej z nich, takiemu czy innemu detalowi, zgodnie z zapisem rozporządzenia i wobec braku wzorca, jedyną ich wadą mogą być tylko wymiary.

Poniżej 4 tablice urzędowe wiszące na budynkach ministerstw. Dwie pierwsze (górny rząd) z siedziby Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na Krakowskim Przedmieściu.

tablice 2

Mamy także nieprawidłowe tablice zupełnie niezgodne z zapisem rozporządzenia.

tablice 3

W obu powyższych wypadkach występuje powielony znak państwa, co wydaje się dość kuriozalne i nie ma żadnego sensownego uzasadnienia, mimo iż, w wypadku MEN, nad tablicą prostokątną z nazwą nie ma tablicy owalnej, jest samo godło w formie przestrzennej, co jest dopuszczalne.

Warto przy okazji zwrócić uwagę na różną wielkość godła na obu prostokątnych tablicach z nazwą ministerstwa . Drugim elementem, niewątpliwie wartym zauważenia, są zupełnie różne kroje pisma zastosowane w obu prezentowanych wyżej tablicach i różne odległości wersów.

Gdzie jest wzór?

No i problem. Choć istnieje mała szansa na to, że coś mi umknęło, to jednak stwierdzenie, zasłyszane od producentów tablic urzędowych, o „zwyczajowym powielaniu wzoru” zaczynają mieć sens. Powielają na podstawie wcześniej wykonywanych tablic. To dużo gorzej niż w wypadku odtwarzania godła państwowego, bo tam jest jakaś ilustracja tego herbu RP, aktualna i obowiązująca.

Ale gdzie jest wzorzec tablic? Wzór był, w rozporządzeniu z roku 1930, czarno-biały i nie wymiarowany, ale był. Miał co prawda wadliwe, w stosunku do podanych słownie wymiarów, proporcje, ale był. Problem w tym, że zostało to rozporządzenie uchylone i nie obowiązuje, od 1955 r. W takiej sytuacji jedynym parametrem sprawdzenia poprawności tablicy są jej wymiary, i tylko tyle. Przyznam nieco to abstrakcyjne, jeśli tak jest naprawdę, a wygląda że tak, to mamy powielanie nieobowiązującego wzoru. Dziwne.

Komentarzy: 4

  1. Krzysztof
    23 czerwca 2013

    Wzór tablic – jedni decydenci zapomnieli wstyd!!!. Wystarczy wziąć przykład z Ministerstwa Środowiska , które w Rozporządzeniu z dnia 10 grudnia 2004 r.
    w sprawie wzorów tablic opublikowanym w Dz.U. 2004 nr 268 poz. 2665 zał. nr 1, 2, 3, i 4 potrafiło określić jak mają wyglądać tablice z zakresu ochrony i informacji o pomnikach przyrody. Wzór tablic określony jest w sposób jasny i czytelny.
    Trzeba tylko chcieć.

  2. Zbyszek Czapnik
    22 lipca 2013

    Krzysztofie kpisz? Rozporządzenie nie zawiera nawet nazwy kroju który ma być tam użyty. W zasadzie nawet gdyby tam użyć „Comic Sans” to nie doszło by do złamania zapisu ustawy!

  3. RJW
    23 lipca 2013

    Wspominam, że widziałem za komuny w Starym Sączu taki owalny herb z orłem w koronie. Niestety nie mogłem sfotografować.

  4. [...] nieodłączną parę z tablicą owalną z godłem, pisałem o niej i brakującym wzorcu w temacie „Tablice – gdzie jest wzór”, jest tablica prostokątna z nazwą. Wgłębiając się w temat zacząłem zauważać różne [...]